Iaith y Pridd

Arbrawf mewn partneriaeth efo Fferm Henbant, Carreg Creative a Utopias Bach

Ymunwch â ni yn Fferm Henbant i fwynhau cyfres o weithgareddau creadigol rhwng Mehefin 2026 a Mawrth 2027, lle byddwn yn archwilio’r berthynas rhwng iaith, diwylliant a lle.

• sylwi • tyfu • dysgu •

Join us at Henbant Farm for a  series of creative activities  between June 2026 & March 2027, exploring the relationship
between language, culture
and place.

•  noticing • growing • learning •

Fforiad y Pridd - Soil Exploration 14.8.26

Cofestru Iaith y Pridd Enrolment

Os hoffech ymuno â ni, cofestrwch gan ddefnyddio ffurflen isod.

If you would like to join us, please enrol using the form below.

Amdan Iaith y Pridd

Mae Iaith y Pridd yn dod â phobl ynghyd o ddwy gymuned, sef Cymdeithas Utopias Bach a’r gymuned Fferm Henbant – staff, trainees, ymwelwyr, gwirfoddolwyr, cymdogion, cwsmeriaid – dros 9 mis (Ebrill 2026 - Mawrth 2027) yn Fferm Henbant, Clynnog Fawr.

Byddwn yn darganfod sut y gall ein perthynas â chymreictod â Cymraeg newid dros gylch blynyddol ar Fferm Henbant, drwy sylwi, tyfu, dysgu a chreu gyda'n gilydd.  

Bydd y rhaglen yn esblygu dros amser, wrth i ni weithio gydag enwau lleoedd, planhigion, ieir, ffrwythau, gwrychoedd, pridd a mwy… yn Gymraeg, yn Saesneg ac mewn ieithoedd mwy-na-dynol.

Bydd yr artistiaid a’r beirdd Elinor Gwynn, Emily Meilleur, Lisa Hudson, Lindsey Colbourne a Loti Jones yn gwmni i ni ar ein taith … ynghyd â Matt, Jenny a Lawrence o Henbant.

Croeso i bob lefel a (di)hyder yn y Gymraeg ac ieithoedd eraill (dynol/mwy na dynol)!

About Iaith y Pridd

Iaith y Pridd (Language of the Soil) is bringing together people from two communities, Utopias Bach collective and the cymuned Fferm Henbant - staff, trainees, visitors, volunteers, neighbours, veg box customers - over 9 months (June 2026 - March 2027) at Fferm Henbant, Clynnog Fawr.

We will be exploring how our relationship with the Welsh language and sense of place changes over an annual cycle at Fferm Henbant, by creatively noticing, growing, learning and creating together

The programme will unfold as we go, working with place names, plants, mycelium, growing, food, soil and more… in Welsh, English and more-than-human languages.

We will be accompanied on our journey by artists and poets Elinor Gwynn, Emily Meilleur, Lisa Hudson, Lindsey Colbourne and Loti Jones … together with Matt, Jenny and Lawrence from Henbant.

All levels and (un)confidence in Welsh and other languages (human/more-than-human) are welcome!

Arbrawf mewn partneriaeth rhwng Fferm Henbant, Carreg Creative, Utopias Bach, efo cefnogaeth gan Llais y Lle, Cyngor Celfyddydau Cymru.

An experiment in partnership between Henbant Farm, Carreg Creative and Utopias Bach, with support of Llais y Lle, Arts Council Wales

Rhaglen/Programme

Dydd Gwener 19 Mehefin 2026 (1-4yh): Egino!

Ein cyfarfod cyntaf yn Henbant! Sesiwn hwyliog a chreadigol i gwrdd â'n gilydd, a dod i adnabod Henbant a dechrau ein harchwiliad o berthnasoedd ag iaith, diwylliant a lle.

Wedi'i gynnal gan Carreg Creative. Cyfiethu creadigol - Emily Meilleur

Friday 19 June 2026 (1-4pm): Germinating!

Our first gathering at Henbant! A fun and creative session to meet each other, and get to know Henbant and begin our exploration of relationships to language, culture and place.

Hosted by Carreg Creative. Creative translation - Emily Meilleur

Dydd Gwener 24 Gorffennaf (1-4pm): Enwau Lleoedd

Dewch i ddysgu mwy am gyfoeth enwau lleoedd Cymraeg yr ardal, a chael hwyl wrth geisio creu enwau sy’n cyfleu cymeriad y gwahanol lecynnau sydd wedi ymddangos wrth i fferm Henbant ddatblygu.

Wedi'i gynnal gan Elinor Gwynn. Cyfiethu creadigol - Loti Jones.

Friday 24 July 2026 (1-4pm): Place Names

Join us to learn more about the wonderful Welsh place names of the area, and to have some fun creating new names that capture the sense of place in the various spaces that have been created at Henbant over the years.

Hosted by Elinor Gwynn. Creative translation - Loti Jones

Dydd Gwener 14 Mis Awst (1-4pm): Fforiad Pridd

Ein trydydd gyfarfod, wedi’i cynnal gan Emily Meilleur efo Loti Davies. Byddwn yn archwilio pridd trwy ein synhwyrau i ddarganfod cysylltedd y pridd. Bydd hyn yn cynnwys taith cerdded ysgafn, cloddio, argraffu, ac arlunio.

Cyfiethu creadigol - Zoë Morris

Friday 14 August 2026 (1-4pm): An Exploration of Soil

Our third gathering, hosted by Emily Meilleur, with Loti Davies. An exploration of soil through our senses to discover the connectivity of soil. This will include a gentle walk, a little digging, printing, drawing and words. A live view of soil under the microscope will be shown.

Creative translator - Zoë Morris

This is an emergent experiment offered by Lorraine/Lŵ Langston, an experienced Natural Voice Practitioner and the 2025 chaplain of Ynys Enlli.

Dydd Gwener 4 Mis Medi // Friday 4 September (1-4pm)

Cân y Cynefin - echoes of the land weaving through our voices

Dewch i archwilio llais, cân a sain, gan gymryd Henbant fel ein hysbrydoliaeth.

  • Ar agor i bawb, yn enwedig y rhai sy'n teimlo na allant ganu.

  • Nid oes angen darllen cerddoriaeth (yn wir ni fydd cerddoriaeth i'w darllen!)

//
Come and explore voice, song and sound, taking Henbant as our inspiration.

  • Open to all, especially those who feel they can’t sing.

  • No need to read music (indeed there will be no music to read!)

Dydd Gwener 27 Tachwedd: Tyfu eich lliain eich hun

Cyfle i gysylltu efo’r rhaglen Henbant “Tyfu eich lliain eich hun”

27 November 2026: Growing your own Cloth

An opportunity to connect with the Henbant “Growing your own Cloth” programme, growing flax and indigo.

Gwaithgareddau ac archwiliadau ‘esblygol’

Rhwng ein cyfarfodydd, fydd ‘na gyfle archwilio pethau. Awgrymiadau hyd yn hyn:

  • ymchwilio’r ddôl a’r blodau - enwau Cymraeg (efallai cysylltu â rhestr rhywogaethau/llwybrau troed newydd o amgylch Henbant, llyfr blodau). Sian (+Emily, Matt?)

  • sesiwn mwsogl + ysgrifennu creadigol. Sian

  • rhannu cân, llais a sain (efallai'n gysylltiedig â gweithio'r tir). Lorraine

  • gweithio gyda phlant lleol, Claire

  • Almanac Henbant, Elinor (+Loti)

  • cyfuno'r gofod eco, iaith gwneud ystyr, iechyd meddwl/gwydnwch (Lisa de Rijk)

Emergent activities and explorations

Between these gatherings there is an opportunity to explore things. Suggested so far:

  • researching meadows and flowers - welsh names (perhaps connecting to species list/ new footpaths around Henbant, flower book). Sian, Emily

  • moss session + creative writing. Sian

  • sharing song, voice and sound (perhaps connected to working the land). Lorraine

  • working with local children, Claire

  • Almanac Henbant, Elinor

  • blending the eco space, language of meaning making, mental health/resilience (Lisa de Rijk)

Chwefror/Mawrth 2027 (Yr Helfa)‍ ‍

Yn Yr Helfa, y cyfarfod olaf, byddwn yn dod y canlyniadau ynghyd mewn adroddiad dysgu a grëwyd ar y cyd, gan annog dogfennu creadigol, asesu a thrafod beth nesaf.

February/March 2027 (The ‘Gathering’)‍ ‍

At Yr Helfa, the final gathering, we will bring together the results in a co-created learning report, encouraging creative documentation, assessment and discussion of what next.

Cyfieithu - Translating

Mae croeso i chi siarad ynrhyw ieithoedd.

You are welcome to speak any language (s) and we are particularly encouraging Cymraeg.

Arbrofi! Experimenting!

NAWS

Yn lle cyfiethu ar y pryd, instead of simultaneous translation
(Gymraeg → English):

NNo Need uNderstaNd Nothing (sit in the flow)

AActive

  • ‘talk’ using whole body, charades, props

  • use what you have: drop in individual words you know

  • summarise (in English) what someone else said (yn Gymraeg)

W – Write / draw key words on cards
(+adopt a word)

SSupport – help each other,
ask if you need something.

Cyfiethu creadigol - Creative translation

Bob cyfarfod dan ni’n mynd i drio ffordd creadigol i cefnogi sgyrsiau multi-lingual.

Every meeting, we are going to try a creative way to support multi-lingual conversations.

“naws, gnaws

[H. Wydd. gnás: ?o’r gwr. IE. *gnō- ‘adnabod, gwybod’; cf. hefyd gnawd, nawd1; ansicr yw union brth. Gwydd. C. nós, Llyd. C. neuz

eb.g. (bach. nawsyn) ll. naws(i)au, nawsion, nawsydd.

a  Natur, anian, tymer (hefyd am fetel), anianawd, dull; arlliw; blas, sawr; teimlad, hwyl, ysbryd, awyrgylch; trwyth:

nature, disposition, temper (also of metal), temperament, form; tinge; savour, aroma; feel or feeling, mood, spirit, atmosphere; tincture.”

Geiriadur Prifysgol Cymru - online dictionary of the Welsh Language

Geiriadur Iaith y Pridd Dictionary

Geiriadur EGINO 19.6.26

Egino – to germinate, sprout, begin to grow or develop

Creu – to create

Tyfu – to grow

Sylwi – to notice

Dysgu – to learn

Mappio – to map

Creadigol - creative

Cyfieithu – to translate, interpret

Archwilio - to research, explore

Chwilota – explore (as in to rummage, pry; grope for, grabble; pilfer. )

Gwreiddiau – roots (o le wyt ti’n dod yn wreiddiol – where do you come from originally?)

Gweirglodd – meadow (also ddôl, more watery meadow)

Gwair - grass

Mwsogl – moss

Cen – lichen

Rhisgl – bark

Gwrtaith - manure; artificial manure, fertilizer; a manuring; cultivation; culture, nurture,

Cynhaeaf – harvest

Tir – land, ground, soil, turf, territory

Pridd - soil, earth, dust; ground. 

Cerrig Mân – small stones

Tywod – sand

Clai – clay

Graean / gro - gravel

Llifo - to flow, stream; flood,

Nant – river, stream, brook, rivulet, valley, ravine, gorge

Hedyn – seed / hadau – seeds

Dŵr - water

Bywyn – pith, core, pulp

Mwydyn – soft inner part  also worm

Rhannu – to share

Perthynas - relationship

Perthnasu - relating

Nabod – to know (a person)

Cymryd rhan – to take part

Gyda’n gilydd - together

Cariad – love

Criw – fy nghriw // crew – my crew

Cysylltiad - connection

Derw - oak

Buwch – cow

Ymddangos – appear, emerge

Cyfleuon - opportunities

Sgiliau hynafol ar gyfer dyfodol ffrwythlon

Hynafol – ancient

Sgiliau – skills

Ar gyfer - for

Ffrwythlon – fruitful, fertile luxuriant

Dyfodol - future

Terfyn – end, boundary, border, frontier

Ffin – boundary, border, frontier, limit, end (harder)

Ymylon – edge, margin, border, boundary, brink (softer)

Gyrion – on the edge

Godre – hem, edge, fringe, lowest part,

Maes dda – good place

Gardd i dyfu pobl – a garden to grow people

Bywyd – life, existence

Bwyd – food, nourishment

Digonedd – enough, abundance, plenty, sufficiency

Maeth – sustenance, nourishment, nurture

Maethu – to sustain, feed, nourish, cherish

Paramaethu - permaculture

Glaw - rain

Sain – sound

Ysbrydol – spiritual, sacred,

Awen - poetic inspiration, muse, poetic genius or gift

Penderfynu – to decide

Gwrando / gwrandewch – listening / Listen!

Trafod – to discuss

Gweiddi – to shout

Trafodaeth – discussion, negotiation

Sian Shakespear Egino poem.m4a

Geiriadur Enwau Lleoedd - Place Names 24.7.26

Gwrthwyneb - contrast, opposite

Hel - gather, drive

Llus - Bilberries

Llysiau - vegetables

Geiriau - words

Rhedyn - ferns

Ffrwythau - fruit

Ystyr - meaning

Celli - copse, grove, woodland

Addfwyn - gentle, mild

Mwyn - ore / mild

Sioncyn gwair - grasshopper

Brenhines y wawr - meadowsweet

Crib - comb

Cyllel - knife

Ffyrc - fork

Esblygol - emergent

Ymylon - edges

Gyrion - edges

Egin - to sprout, to germinate

Tywyrch / tywarchen – sod of soil

 

Corff + Tir

Braich - arm

Pen - head

Trwyn - nose

Llygad - Eye

Ysgwydd - shoulder

Llaw - hand

Ceg - mouth

Calon - heart

Cefn - back

Bol - belly

Troed - foot

Coes - leg

Bron - breast

Cae’r Drws - The Field of the Gap

Yr Ardd Bach - The Small Garden

Yr Ardd Bella - The Far Garden

Yr Allt - The Steep Slope

Yr Allt Bach - The Little Slope

Cae Nesa Ty - Field Next to the House

Werglodd - Hay Meadow

Werglodd y Beudy - Cowshed Meadow

Werglodd yr Afon - River Meadow

Cae Pen y Werglodd - Field at the Top of the Hay Meadow

Cae Pen ‘rallt - Field at the Top of the Steep Slope

Gors - Marsh

Cae Tu Ucha’r Ardd - the Field Above the Garden

Bryn Eithin - Gorse Hill

Garnedd Bach - Little Mound/Cairn/Pile

Cae Caled - Hard (tough) Field

Cae Cefn Ty (bog waste) - Field Behind the House

Cae Canol - Central Field

Cae Haidd - Barley Field

Llechwedd - Slope

Cae Brwyn - Rush Field

Cae Groes Lon - Cross Lane Field

Cae’r Waen - Field of the Bog

Cae Bach - Little Field

Enwau caeau Henbant - NEWYDD! NEW!

Y cylch sibrydion - the circle of whispers

Onnen Ymyl cae - Ash tree at the edge of the field

Cae Adain yr Ystlwm - bats’ wing field

Cae Esgyrn - bone field

Cae Asenau Gwrych - Hedge ribs Field

Allt dros llety - hill past the accommodation

Cylch garreg - stone circle

Carreg trem Caergybi - stone with a view of Caergybi

Llyn tafolog bach - Small lake with lots of docks

Tywyrch / tywarchen - sod of soil

Sedd-lotti-cefn-eifl - lotti’s-seat-behind-the-Eifl

Allt meillion - clover hill

Cors pant wen - white bog hollow

Pwll collen (yn yr afon ger y gors) - Hazel pool

Pwll y llwynog - Fox pool

Pwll briall - primrose pool

Llwybr Efail Bronfraith (i lawr i’r cors) - Mistle thrush path

Cau dau rhesi byr - two short rows field

Geiriadur Fforiad Pridd - Soil Exploration 14.8.26

Fforiad – foraging, exploration

Pridd – soil

Taith – journey

Iaith - language

Tywyrchen – sod of soil (tywyrch = plural)

Tyrchu – burrow/rummage/delve

Tyrchod daear – moles

Haenog – layered

Mawn – peat

Moron – carrot

Dewis – choice

Llwyarn – trowel

Rhaw - spade

Pâl - shovel, spade

Pen - head

Gosod – set, place

Gwair – grass

Caled - hard

Carreg - stone

Trwm - heavy

Tir – land

Dealltwriaeth – understanding, agreement

Taith – journey

Hynafol - ancient

Cerdded – walking

Haf – summer

Awst - August

Islaw – below/under/lower

Mân gerrig – little stones

Sych – dry

Ogla – smell

Cynnes – warm

Cyfforddus – comfortable

Llif – flow, flood

Rhyddid – freedom

Gwyrddni – greenery

Eang – spacious, open, wider

Egni – energy

Gwynt - wind

Glaw - rain

Gwyllt – wild

Gwreiddiau – roots

Sâff – safe

Tawel – quiet

Cymuned – community

Rhwydwaith – network

Perthynas - relationship

Miniog – sharp

Cysylltu – connecting

Byd – world

Oer-flawd // white flour

Deargnawd // earthflesh

Oergnu – mynydd // coldfleeced mountain

Bach – small

Mawr - big

Ffwng – fungi

Madarch - mushroom

Daeryddu – grounding

Dyffryn – valley

Mynydd – mountain, large pile

Amynedd – patience, tolerance

Trysor - treasure

Ffynnu – flourish, thrive

Diwilliant – culture

Hanes – history

Newidiadau – changes

Lleol - local

Cynnyrch – produce, fruits of the earth, crops, prosper

Trywydd – traces, clue

Wybren – sky, atmosphere

Mwthlan – bloated

Mapio – mapping

(c )hwyaden – duck (hwyad= ducks)

Clogsio – clogs

Geiriadur Cân y Cynefin

Naws - sense of place, atmosphere

Aelwyd - hearth

Hafan - home/haven

Rhannu - share

Egni - energy

Ymddiriedaeth - trust

Ymlacio - to relax

Ystyrlon - full of meaning/to be/act in a considerate way

Cam cyntaf - first step

Cerdd dant - song/poem with strings

Tant - strings

Delyn - harp

Pobl - people

Digonedd - abundance

Ffynnu - thriving

Bydysawd - universe

Trochi - immerse

Og - harrow

Bendigedig - blessed

Awyriad - ventilation

Cymryd Gwynt - take a breath or take wind

Torri’r gwynt - break wind

Atgofion - memories

Si - hum (of bees, insects)

Hyder - confidence

Hyderus - confident

Pant - hollow/depression

Hen - old

(Hen + Pant —> Henbant)

Plant - children

(Hen + Plant —> Hen Blant)

Dime (dimai) - half penny

Heno - tonight

Cysgu - sleeping

Fory (yfory) - tomorrow

Deffro - waking

Diolch - thank you